Hümanizm, akıl ve iradeyi ön plana çıkararak insanı merkeze alan ve evrendeki konumunu tanımlayan anlayıştır. Özellikle, 19. yüzyıldan itibaren yapay zekâ ve robot teknolojileri alanlarında yaşanan gelişmelerin gündelik hayata etki etmeye başlamasıyla insan-teknoloji ilişkisi yeniden ele alınır. Bireylerin bilişsel, biyolojik ve zihinsel sınırlılıklarının teknolojik ilerlemeler aracılığıyla aşılması düşüncesi transhümanizm akımının ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Transhümanizm, bireylerin kapasitelerinin arttırılmasını esas alarak daha uzun, sağlıklı ve mutlu bir yaşam önerir. Böylelikle makinelerle bütünleşmeye başlayan insanlık, posthümanist düşüncenin merkezinde yer alan yeni yaşam formlarının oluşumuna olanak tanır. Posthümanizm, türcülükten kaynaklanan ayrımcılıkların ortadan kalkması için tüm varlıkların düz bir ontolojide ele alınmasını önerir ve herhangi bir türün başka bir türe egemenlik kurmasını kabul etmeyerek tüm varlıkların eşit olduğunu savunur. Biyolojik insanların ve yeni varlıkların bir arada yaşamaya başlaması ise Haraway’in “yoldaş türler” kavramını literatüre kazandırır. Yoldaş türler, insanlara birlikte var olarak tüm sorumlukları paylaşırlar. Bu makalede, çocuk edebiyatı alanında edebî eserler kaleme alan Süleyman Ezber’in 2022 yılında yayımladığı Robot Arkadaşım seri kitapları, posthümanizm bağlamında incelenecektir. Posthümanizm araştırmalarının büyük çoğunluğunun din ve felsefe alanlarında yoğunlaşması, edebiyat alanında da çalışmalara ihtiyaç olduğunu gösterir. Bu çalışma, posthümanizmi edebî metinler üzerinden ele alarak alandaki bu boşluğu doldurmayı amaçlar. Serinin baş kahramanı olan Hıçkırık, yoldaş türler kavramını örnekleyen posthüman robotlar arasında yer alır. Bu tür karakterlerin, sıradan bir biçimde edebî kurgular içerisinde yer almaya başlamasıyla çocuk okuyucular geleceğe hazırlanır. 

Türk edebiyatında posthümanizm, yoldaş türler, Süleyman Ezber, Robot Arkadaşım, Hıçkırık

Humanism is an understanding that places reason and will at the forefront, centring on humanity and defining its position in the universe. Particularly since the 19th century, developments in artificial intelligence and robotics technologies have begun to impact daily life, prompting a re-examination of the relationship between humans and technology. The idea of overcoming individuals' cognitive, biological and mental limitations through technological advances paved the way for the emergence of transhumanism. Transhumanism proposes a longer, healthier and happier life based on increasing individuals' capacities. Thus, humanity, which has begun to integrate with machines, enables the formation of new life forms at the centre of posthumanist thought. Posthumanism proposes that all beings be considered within a flat ontology to eliminate discrimination arising from speciesism and defends the equality of all beings by rejecting the domination of one species over another. The coexistence of biological humans and new entities introduces Haraway's concept of ‘companion species’ into the literature. Companion species share all responsibilities with humans by existing alongside them. In this article, the Robot Arkadaşım series of books, published in 2022 by Süleyman Ezber, who writes literary works in the field of children's literature, will be examined in the context of posthumanism. The fact that the vast majority of posthumanism studies are concentrated in the fields of religion and philosophy indicates a need for studies in the field of literature as well. In this study, post-humanism is addressed through literary texts, aiming to fill this gap in the field. The main character of the series, Hıçkırık, is among the post-human robots that exemplify the concept of companion species. As such characters begin to appear in literary fiction in an ordinary manner, young readers are prepared for the future.

Posthumanism in Turkish Literature, Companion Species, Süleyman Ezber, Robot Arkadaşım, Hıçkırık